29 Mayıs 2011 Pazar

Büyük Uyku - Raymond Chandler

Polisiye kitaplarda yazarların oluşturduğu iyi ya da kötü karakterlerin
ne kadar önemli olduğunu bu türe meraklı her okuyucu bilir. Raymond Chandler de nevi şahsına münhasır bir karakter çıkarmış ortaya, Philip Marlowe.

Marlowe, özel dedektiftir. Söz dinlemeyip burnunun dikine gitme, alaycılık ve akıl yürütme konusunda üstün yeteneğe sahiptir. Kadın-lar-ı sever bu yüzden evlenmez, özel dedektiftir ancak parası yoktur ve iflah olmaz bir yalnızdır.

“ Lisanslı özel dedektifim, uzun bir süredir bu işi yapıyorum. Orta
yaşa merdiven dayamış, evlenmemiş yalnız bir kurdum, zengin değilim. Birkaç kez hapse düştüm, boşanma vakalarına bakmam. İçkiyi, kadınları, satrancı ve birkaç şeyi daha severim. Aynasızlar benden pek hazzetmez, ama iyi anlaşabildiğim bir-iki tanesi var. Buraların yerlisiyim, Santa Rosa’da doğdum. Kardeşim yok, bizim meslekte herkese olabileceği gibi, eğer bir gün arka sokakların birinde zımbalanırsam, kimse hayatının temel direğinin çöktüğünü falan hissetmeyecek.”


Marlowe’un müşterisi, eski general Sternwood'un birbirinden problemli iki kızı vardır. Küçük kızı Carmen, sürekli sorun çıkarmakta ve şantaj mektupları almaktadır. Büyük kızı Vivian ise üç kez evlenmiş, hırçın ve kumar düşkünü biridir. Kocası Rusty Regan aniden ortadan kaybolur. General bir tanıdığı aracılığı ile Marlowe'a ulaşarak şantajı yapan kişinin bulunması için yardım ister. Konuşma esnasında damadının ani gidişinden de bahseder. Ancak öncelikli yardım ihtiyacı duyduğu konu kayıp değil şantaj meselesidir.

Marlowe, eldeki ipuçlarını ve akıl yürütmelerini birleştirdiğinde ortaya çıkan görüntü şantajdan fazlası olur. Her ne kadar general yardım istememiş olsa da Rusty'i bulmak için de çaba gösterir.

Kitap, 1946 yılında Howard Hawks yönetiminde ve William Faulkner’in senorya desteği ile filme uyarlanır. Başrollerinde dönemin ünlü oyuncusu Humphrey Bogart ve Lauren Bacall vardır. Filmi de mutlaka izlemenizi tavsiye ederim.

Everest yayınları, Ahmet Ümit editörlüğünde kitabın yeniden basımını sağladı. Önsözde belirtildiğine göre yazarın diğer kitapları da okurlarla buluşacak. Marlowe ve Chandler ile tanışmak için bu fırsatı kaçırmamak gerek.




Ajanda Dergi Mayıs sayısı yazımdan alıntıdır.

28 Mayıs 2011 Cumartesi

Firmin - Sam Savage

Firmin, Boston'da bir kitapçı bodrumunda dünyaya gelen bir faredir. On üç kardeşin en sonuncusudur. Diğer on iki kardeşinden çok daha zayıf ve çelimsiz olduğu için anne sütünden faydalanamaz ve karnını doyurabilmek için geceleri kitap yemeye başlar. Kitapları yedikçe mucizevi bir şekilde okumayı öğrenir. Önceleri yemek için can attığı kitapları okumak için sabırsızlanır, sürekli okur. Hatta yediği bazı bölümleri okuyamadığı için kendine kızar. Zamanla tüm kitapları okur. En sonunda ise kendi hayatını anlatan bir kitap yazar.

“Yazmaya çabaladığım tüm hayatım boyunca, açılış cümleleri kadar hiçbir şeyle bu kadar yiğitçe, evet yiğitçe uğraşmadım. Her zaman sanki açılışı düzgün yapabilsem gerisinin kendiliğinden geleceğini düşünmüşümdür. O ilk cümleyi kitabın diğer tüm sayfalarını barındıran bir ana rahmi gibi görmüşümdür. Doğmak için can atan deha parçalarının yuvası. Bu geniş hacimli ilk cümleden sonra hikaye kendi başına akmaya başlamalıydı. Ne büyük bir yanılgı!"

Firmin, okumaya başladıktan sonra kendini insanlara daha yakın hissetmeye başlar ve kardeşleriyle iletişimini koparır. Kitapçıda yaşayan bir tek o kalmıştır ailesinden. Bir fareden çok insan gibi hissetmektedir artık. Hatta buna inanmaya ve kitaplık sahibi ile iletişim kurabilmek için onu uzaktan izlemeye başlar. Ancak bu konuda umutsuzluğa düşmesi de uzun sürmez.

Kitap, Firmin’in anlatıcı olarak kendi hayatını bize sunmasından ibaret. Okuması çok keyifli, sürekli not alacağınız ipuçları veren bir kitap. Bu nedenle tavsiye ederim.




Ajanda Dergi Mayıs sayısı yazımdan alıntıdır.